KhayamNekoei P, Tabaeian S, Jahanbakhsh S. The Impact of Physical and Psychological Quality of School Environments and Behavioral Contexts on Students' Academic Self-Concept
(Case Study: Secondary Schools in the City of Isfahan). Haft Hesar J Environ Stud 2026; 15 (56) :93-106
URL:
http://hafthesar.iauh.ac.ir/article-1-2421-fa.html
خیام نکویی پریسا، طبائیان سیده مرضیه، جهانبخش صادق. تأثیر کیفیت کالبدی و ذهنی محیط مدارس و زمینههای رفتاری بر خودپنداره تحصیلی دانشآموزان (مطالعه موردی: مدارس دوره متوسطه شهر اصفهان). مطالعات محیطی هفت حصار. 1405; 15 (56) :93-106
URL: http://hafthesar.iauh.ac.ir/article-1-2421-fa.html
1- استادیار، دانشکده معماری وشهرسازی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
2- دانشیار، دانشکده معماری وشهرسازی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.
3- دکتری تخصصی معماری ، دانشکده معماری وشهرسازی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.
چکیده: (5 مشاهده)
مدارس بهعنوان یکی از مهمترین نهادهای اجتماعی، علاوه بر نقش آموزشی، تأثیرات گستردهای بر رشد روانی، اجتماعی و تحصیلی دانشآموزان دارند. کیفیت محیط مدرسه، بهویژه ابعاد کالبدی و ذهنی آن، میتواند در شکلگیری خودپنداره تحصیلی، افزایش اعتماد بهنفس و بهبود نگرش فردی دانشآموزان نسبت به تواناییهای خود نقش اساسی ایفا کند. با توجه به اهمیت این موضوع، پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر کیفیت کالبدی و ذهنی محیط مدارس و زمینههای رفتاری حاصل از ادراک این کیفیت، بر خودپنداره تحصیلی دانشآموزان دختر انجام شده است. این مطالعه به روش کیفی و با رویکرد پدیدارشناسی توصیفی صورت گرفت. جامعه آماری شامل دانشآموزان دختر پایه دوم متوسطه شهر اصفهان بود. نمونهگیری به صورت هدفمند انجام شد و ۱۵ نفر از دانشآموزانی که حداقل یک سال سابقه تحصیل در مدرسه فرزانگان ۱ اصفهان را داشتند و تمایل به مشارکت در مصاحبههای کیفی نشان دادند، انتخاب شدند. ابزار گردآوری دادهها، مصاحبههای نیمهساختاریافته عمیق بود که با محوریت کیفیت محیط مدرسه، ادراک فضا، زمینههای رفتاری و تجربههای مرتبط با خودپنداره تحصیلی انجام شد. دادهها با استفاده از روش کلایزی و نرمافزار ATLAS.ti تحلیل گردید. یافتهها نشان داد که مؤلفههای کالبدی نظیر نور طبیعی، فضای سبز، چیدمان انعطافپذیر، زیبایی بصری و عناصر طبیعی موجود در محیط مدرسه، بهطور مستقیم در کاهش استرس، افزایش حس آرامش و انگیزش یادگیری دانشآموزان تأثیرگذار است. همچنین، کیفیت ذهنی فضا، شامل حس تعلق، خاطرهآفرینی، زیبایی محیط و خوانایی فضا، در افزایش اعتمادبهنفس، خودکارآمدی و نگرش مثبت نسبت به تواناییهای تحصیلی نقش دارد. نتایج همچنین نشان داد که زمینههای رفتاری مانند فضاهای مشارکتی، امکان تعامل گروهی و حمایتهای روانی، موجب ارتقای خودپنداره تحصیلی و افزایش مشارکت فعال در فرآیند یادگیری میشود. بر اساس این یافتهها، میتوان نتیجه گرفت که طراحی هوشمندانه و متناسب با نیازهای روانشناختی و اجتماعی دانشآموزان، تأثیر چشمگیری بر بهبود کیفیت آموزشی، تقویت خودپنداره تحصیلی و رشد همهجانبه دانشآموزان دارد.
نوع مطالعه:
پژوهشي-مورد پژوهی |
موضوع مقاله:
معماری دریافت: 1405/6/19 | پذیرش: 1405/6/10 | انتشار: 1405/6/10 | انتشار الکترونیک: 1405/6/10