fa بررسی تطبیقی سلسله‌ مراتب در مساجد بازار بزرگ تبریز و بازار قیصریه اصفهان عمومى General پژوهشي-مورد پژوهی Research <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">مسجد و بازار از اجزای مهم یک شهر اسلامی هستند. رابطه نزدیک این دو، در طول تاریخ باعث ایجاد همبستگی قدرت اقتصادی و مذهبی جامعه سنتی ایران شده است؛ بنابراین نقشی اساسی در تاریخ ایران در دوران اسلامی را داشته‌اند. </span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">مسجد</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">اولین</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">مرکز</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">اجتماعی،</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">سیاسی</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">مذهبی</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">مسلمانان</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">است. </span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">دیگر بخش مهم شهر اسلامی یعنی بازار، به</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">عنوان بازوی اقتصادی جامعه سنتی ایران، به‌واسطه قرارگیری در مجاورت مساجد و نفوذ مساجد در بافت بازارهای سنتی ایران همواره رابطه نزدیکی با مساجد داشته است، درنتیجه مساجد بازاری ازجمله مساجدی است که در طول تاریخ همواره موردتوجه بودند. پژوهش حاضر تلاش دارد تا نقش این مساجد را در جامعه سنتی ایران بررسی نماید و با تحلیل مساجد </span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">دو </span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">بازار مهم ایران (بازار بزرگ تبریز و بازار قیصریه اصفهان) به تفاوت‌ها و نقش مختلف این مساجد بپردازد. علت انتخاب این دو بازار پیشینه تاریخی دو شهر تبریز و اصفهان است که هر دو آن‌ها پایتخت ایران در دوران مختلف بوده و با توجه به اهمیت بازار و مساجد آن در پایتخت حکومت اسلامی به تفاوت‌های این دو گونه می‌پردازد. این پژوهش با استفاده</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">از</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">روش تحقیق کیفی با رویکرد توصیفی-‌ تحلیلی که مبتنی بر دو نمونه موردی و</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">بامطالعه</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">در</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">مورد</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">ویژگی‌های</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">معماری بازار</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">همچنین</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">بررسی سفرنامه‌ها،</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">نقشه‌ها،</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">اسناد</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">مدارک</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">مربوط</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">به</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">مساجد بازار</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">دو</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">شهر</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">مذکور</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">تحلیل</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">مقایسه آن‌ها انجام‌شده</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">است.</span></span><br> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">بررسی و مقایسه تطبیقی مساجد دو بازار مذکور (به‌عنوان مساجد شیعی) حاکی از آن است که علت تفاوت در سلسله‌مراتب مساجد این بازارها</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">تفاوت در ایفای نقش این مساجد در جامعه سنتی ایران است<a name="OLE_LINK2"></a><a name="OLE_LINK1">. بررسی‌ها نشان می‌دهد که شرایط حاکم در شهر تبریز در دوره قاجار (به‌عنوان شهر ولیعهد نشین ایران) و شهر اصفهان در دوره صفوی (به‌عنوان پایتخت ایران) شرایط مشابهی است و این شرایط باعث ایجاد شباهت‌هایی در مساجد بازار این دو شهر در دوران ذکرشده را دارد و این مسئله نشان‌دهنده اهمیت نقش مساجد بازار در جامعه سنتی ایران است. مساجد شیعی بعد از دوران صفویه و با رسمی شدن مذهب شیعه در ایران اهمیت به&shy;سزایی پیدا می‌کند و مساجد بازار در پایتخت و شهرهای مهم ایران ضرورت انجام تحقیق در ساختار این مساجد را دوچندان کرده است.</a></span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span> <strong>Introduction: </strong>Mosques and bazaars are essential components of an Islamic city. The close relationship between them has historically led to the correlation of traditional Iranian society&#39;s economic power and spiritual power. Therefore it has played a significant role in the history of Iran in the Islamic era. Consequently, mosques have been of great importance in Islamic architecture. Another significant feature of the Islamic city, namely the bazaar, as the economic arm of the traditional Iranian society, has always had a close relationship with the mosques due to its proximity to mosques and mosques&#39; influence in the context of traditional Iranian bazaars.<br> <strong>Methodology:&nbsp;</strong>This research is based on descriptive-analytical research method and studying the architectural features of Bazaar (Tabriz Grand Bazaar and Qaysari Bazaar of Isfahan) and reviewing travelogues and maps, documents related to Bazaar mosques of the two cities and analyzing them, and they have been compared. The research&#39;s main question is how the hierarchy of entering the mosque of Tabriz Grand Bazaar and Qaysari Bazaar of Isfahan was done? Furthermore, what are the differences in the input hierarchy?<br> <strong>Results: </strong>The present study tries to examine the role of these mosques in the traditional Iranian society and by examining and analyzing the mosques of the two important bazaars of Iran, mainly the mosques of Tabriz Grand Bazaar and Qaysari Bazaar of Isfahan, for discussing the different roles of these two types of mosques. The motivation for choosing these two bazaars is Tabriz and Isfahan&#39;s historical background as cities, both of which have been the capitals of Iran at different times. And according to the role of the bazaar and their mosques in the capital of Islamic governments, the differences between the two classifications have been discussed.<br> <strong>Conclusion:&nbsp;</strong>A comparative study of the mosques of Tabriz Grand Bazaar and Qaysari Bazaar of Isfahan (as Shiite mosques) shows the reasons for the difference in mosques&#39; hierarchy bazaars is the difference in the role of these mosques in traditional Iranian society. Studies show that Tabriz&#39;s conditions during the Qajar period (as the crown prince of Iran) and Isfahan during the Safavid period (as the capital of Iran) are similar, and these conditions create similarities in the bazaar mosques of these two cities during this period. This shows the critical role of bazaar mosques in traditional Iranian society.<br> &nbsp; سلسله‌مراتب, مساجد بازار, بازار تبریز, قیصریه اصفهان, صفوی, قاجار Hierarchy, Bazaar mosques, Tabriz Grand Bazaar, Qaysari Bazaar of Isfahan , Safavid, Qajar 17 38 http://hafthesar.iauh.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-165-13&slc_lang=fa&sid=1 Azita Balali oskoei آزیتا بلالی اسکویی 10031947532846003432 10031947532846003432 Yes Alireza Alimi علیرضا علیمی 10031947532846003433 10031947532846003433 No