Haft Hesar Journal of Environmental Studies

fa خوانش معنوی متأثر از رنگ‌ها در معماری مساجد براساس مسیر حرکتی نمازگزار (مطالعه موردی: مسجد نصیرالملک شیراز) Spiritual reading influenced by colors in the architecture of mosques based on the movement path of the worshiper (Case study: Nasir Al-Molk Mosque in Shiraz) روان شناسی محیط پژوهشي-مورد پژوهی Research رنگها، یکی از عناصری هستند که معنای نمادین آنها باید به نحوی در نظر گرفته شوند که بتوان معنای درونی معماری و هنر اسلامی را درک نمود. بنابراین هدف این پژوهش، شناخت مؤلفههای تأثیرگذار بر خوانش عرفانی رنگهای بهکار رفته در مسجد نصیرالملک و بررسی میزان تأثیرگذاری هر یک از آنها در حالات روحی و عرفانی نمازگزار است. با استفاده از روش تحقیق توصیفی- پیمایشی، ابتدا مفهوم رنگ و جایگاه آن در مساجد، تعریف شده است. سپس شاخص های کالبدی رنگ در مسجد نصیرالملک شیراز بررسی شده است. در گام دوم با بررسی مبانی نظری و مرور پیشینههای تحقیق، متغیرهای اثرگذار بر خوانش عرفانی رنگ در این مسجد، شناسایی و توسط گروه خبرگان و به کمک تکنیک دلفی، انتخاب شدند. سپس پرسشنامه بر مبنی متغیرهای پژوهش، بین 250 دانشجوی رشته معماری توزیع و به کمک مدلسازی معادلات ساختاری، تجزیه و تحلیل شدند. با توجه به ضرایب مسیر هر یک از شاخصها، "سلسلهمراتب حرکتی" تأثیرگذاری بیشتری بر خوانش عرفانی رنگ دارد. در آخر به بررسی و تطبیق رنگهای هر بخش از مسجد و حالات عرفانی متأثر از رنگها، طبق الگوهای حرکتی متفاوت نمازگزار، پرداخته شده است. نتایج پژوهش نشان میدهد که پالت رنگی کاشیکاری مسجد نصیرالملک، تنوع بسیاری دارد و رنگهای گرم بیشتر قابل مشاهده است. معمار مسلمان در ساخت این مسجد، هرجا که نیاز به توقف و تفکر و نظارت بر احوال خویش است (مانند فضای ورودی و رواق شرقی و ایوانها) از رنگ و تنوع رنگی کاسته است. در آنجا که مؤمن باید طراوت و شادابی لازم برای حضور در پیشگاه خداوند را پیدا کند (مانند هشتی و شبستان)، از رنگهای متنوع و شاد بهره برده است. بنابراین معمار با استفاده از رنگ در مسیر حرکتی نمازگزار، موجب اتصال دو فضای "مادی و پرهیاهوی بیرون" و فضای "معنوی و روحانی درون مسجد" و ارتقاء معنویت در نمازگزار میشود.   Introduction: Colors are one of the elements whose symbolic meaning must be considered in such a way that the inner meaning of Islamic architecture and art can be understood. Therefore, the purpose of this study is to identify the components affecting the mystical reading of the colors used in Nasir al-Molk Mosque and to investigate the effect of each of them on the spiritual and mystical states of the worshiper. Methodology: Using descriptive-survey research method, first the concept of color and its place in mosques is defined. Then the physical characteristics of color in Nasir Al-Molk Mosque in Shiraz have been studied. In the second step, by examining the theoretical foundations and reviewing the research backgrounds, the variables affecting the mystical reading of color in this mosque were identified and selected by a group of experts using the Delphi technique. Then, the questionnaire based on research variables was distributed among 250 architecture students and analyzed using structural equation modeling. Finally, the colors of each part of the mosque and the mystical states affected by the colors are examined and matched, according to the different movement patterns of the worshiper. Results: The color palette of Nasir Al-Molk Mosque tiles is very diverse and warm colors are more visible. According to the path coefficients of each of the indicators, the "kinetic hierarchy" has a greater impact on the mystical reading of color. Conclusion: The Muslim architect has reduced the color and variety of colors in the construction of this mosque, wherever there is a need to stop and think and monitor her condition (such as the entrance space and the eastern porch).  Where the believer must find the freshness and freshness necessary to be present before God (such as the porch and the nave), she has used various and happy colors. Therefore, by using color in the prayer path of the worshiper, the architect connects the two spaces "material and noisy outside" and the space "spiritual and spiritual inside the mosque" and promotes spirituality in the worshiper.   خوانش عرفانی رنگ, معماری مساجد, مسیر حرکتی نمازگزار, سلسله مراتب حرکتی, مسجد نصیرالملک. Mystical reading of color, mosque architecture, prayerful movement path, movement hierarchy, Nasir al-Molk Mosque. 57 72 http://hafthesar.iauh.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-931-33&slc_lang=fa&sid=1 Mahya Ghochani محیا قوچانی 10031947532846008466 10031947532846008466 No Master's degree, Department of Architectural Engineering, Semnan Boys' Technical College, Semnan Province Technical and Vocational University, Semnan, Iran. کارشناسی ارشد، دپارتمان مهندسی معماری، دانشکده فنی پسران سمنان، دانشگاه فنی و حرفه‌ای استان سمنان، سمنان، ایران. Seyed Mohsen Mousavi سیدمحسن موسوی 10031947532846008467 10031947532846008467 Yes Department of Architecture, Faculty of Art and Architecture, University of Mazandaran, Babolsar, Iran گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران