Haft Hesar Journal of Environmental Studies

fa ارزیابی مؤلفه‌های محیطی مؤثر بر رفع نیاز به تفریح کاربران در مجتمع‌های تجاری کلانشهر تهران Evaluation of the Environmental Components that Affect the Need for User Entertainment in Commercial Complexes of Tehran Metropolis روان شناسی محیط پژوهشي-مورد پژوهی Research بیش از یک دهه است که طراحی و اجرای مجتمعهای تجاری بزرگ مقیاس در کلانشهر تهران رونق دارد و اغلب این مجتمعها به راحتی نظر گروههای سنی گوناگون را به خود جلب میکنند؛ البته برخی موفقتر و ماناتر هستند و برخی پس از یک دوره رونق، مشتریان خود را از دست میدهند و کمرنگ میشوند. شکل همنشینی عرصههای عمومی و واحدهای تجاری در این مجتمعها گویای تفوق امر تفریح بر امر خرید است و سازماندهی فعالیتها در این مجتمعها به گونهای است که امکان گذران اوقات فراغت به بهترین شکل ذیل عنوان مرکز خرید فراهم آمده است. هدف از این پژوهش تدقیق میزان موفقیت این مجتمعهای تجاری در رفع نیاز به تفریح شهروندان است. پرسش این است که نیاز انسان به تفریح، چه تأثیری بر ادراک محیطی شهروندان از مجتمعهای تجاری کلانشهر تهران دارد؟ و چگونه است که در سالهای اخیر، مجتمعهای تجاری کلانشهر تهران در نزد شهروندان با سنین گوناگون، اقبال بیشتری نسبت به دیگر فضاهای تجاری دارند؟ مبانی نظری پژوهش متکی بر دستاوردهای علم روانشناسی محیطی است که با نظریه انتخاب ویلیام گلاسر و اهمیت نیاز به تفریح شروع شده و مؤلفههای مؤثر در ارتقاء کیفیت محیطی در حوزه نیاز به تفریح بر اساس مطالعات کتابخانهای و استناد به آراء اندیشمندان از ادبیات مرتبط استخراج شده است. سپس به روش پژوهش پیمایشی و از طریق توزیع 462 پرسشنامه بین کاربران مجتمعهای تجاری منتخب شهر تهران ( کوروش، تیراژه، پالادیوم و تیراژه2) که بر اساس میزان استقبال کاربران از طیف های مختلف و پیکر بندی فضایی متفاوت با پاساهای خرید صرف و همچنین وجود جنبههای تفریحی، خدماتی و سرگرمی موجب پدید آمدن قرارگاههای رفتاری متنوع شده اند.، با استفاده از نرم افزار SPSS و روش همبستگی، اثر مؤلفهها بر نیاز به تفریح کاربران و بر همدیگر تحلیل گردیده است. نتایج نشان میدهد که سنجههای سامانه طراحی شده متشکل از سه مؤلفه جمعی-رفتاری، کالبدی-فضایی و دریافتی-ادراکی با هدف رفع نیاز به تفریح کاربران، ارتباط معناداری با تفریح به عنوان دلیل حضور کاربران در مجتمعهای تجاری دارند.   Introduction: The design and implementation of large-scale commercial complexes in the metropolis of Tehran have flourished for over a decade. Most of these complexes have easily attracted various age groups. Some are more successful, and some lose their customers after a period of prosperity. Public areas' forms indicate entertainment's superiority over shopping. Also, the activities in complexes provide the possibility of spending leisure time in the best way under the name of a shopping center. Methodology: Theoretical foundations of the research are based on the achievements of environmental psychology, which began with William Glasser's Choice Theory and the importance of the need for entertainment. And practical components of the quality of the environment have been extracted from related literature. These components are based on human needs for recreational activities and have been determined by library studies and citing the opinions of philosophers. The effect of components on users' need for recreation was analyzed by survey research method and correlation.  Results: The result shows that the measures of the designed system consisting of three components: socio-behavioral, physical-spatial and perceptional, to meet the need for recreation of users, have a significant relationship with entertainment as a reason for the presence of users in commercial complexes. Specifically, among the measures of the collective-behavioral component, the factors "various service uses," "the presence of food courts," "the security of the complex space due to the number of users," and "the presence of a suitable space for children to play" are among the reasons.  Conclusion: By introducing an effective subcomponent, this paper shows that the leading presence of people in commercial complexes is due to the need for recreational activities. Therefore, the components of the need for entertainment in the design of commercial complexes can be considered as a factor in increasing the architectural spatial quality of public areas, which can meet part of the secondary and semantic needs of human beings.   کلانشهر تهران- کیفیت محیطی – مجتمع‌های تجاری- نظریه انتخاب – نیاز به تفریح. Tehran Metropolis, Environmental Quality, Commercial Complexes, Choice Theory, Need for Entertainment 39 54 http://hafthesar.iauh.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-931-48&slc_lang=fa&sid=1 Ahmad Khalifavi احمد خلیفاوی 10031947532846008518 10031947532846008518 No PhD student, Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urban Planning, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, دانشجوی دکتری گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه ازاد اسلامی، تهران، Ghazal Keramati غزال کرامتی 10031947532846008519 10031947532846008519 Yes Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urban Planning, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه ازاد اسلامی، تهران، ایران Hoseyn soltanzadeh حسین سلطان زاده 10031947532846008520 10031947532846008520 No Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urban Planning, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه ازاد اسلامی، تهران، ایران mehrdad Matin مهرداد متین 10031947532846008521 10031947532846008521 No Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urban Planning, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه ازاد اسلامی، تهران، ایران