Haft Hesar Journal of Environmental Studies

fa تبیین تغییرات رفتار تعاملی در فضای عمومی تحت تأثیر فناوری‌های نوین اطلاعاتی و ارتباطاتی The explanation of interactive behavior changes in public spaces in the information and communication technology era روان شناسی محیط پژوهشي-مورد پژوهی Research از نیمه دوم قرن بیستم، در رویکرد به فضای شهری امکان تعامل و ارتباط اجتماعی به ‌عنوان ویژگی اساسی برای فضاهای شهری خوب و عاملی اساسی برای ادامه حیات شهرها شناخته شد. با ظهور و گسترش رسانه‌های اجتماعی و ارتباطات همراه، حضور جسمانی و تمرکز بر آنچه در فضای کالبدی در جریان است به ‌عنوان پیش ‌شرطی برای مفهوم تعامل به‌ تدریج کمرنگ شده و محتوا و ماهیت شهرها را وارد پارادایم جدیدی نموده است. اگرچه افراد در فضای کالبدی حضور دارند ولی توجه و ارتباط آن ها در فضای دیگری شکل می‌گیرد و درواقع فضای سایبر به‌طور مشخص حوزه رفتار تعاملی کاربران را تحت تأثیر خود قرار داده است. با توجه به فراگیر شدن ابعاد فناوری ‌های اطلاعاتی و ارتباطی در تمامی جنبه‌های زندگی انسان، آنچه کمتر مورد تأمل واقع ‌شده تأثیر این فناوری‌های نوین بر حضور کنشگرانه انسان و تغییرات بعد رفتار در فضاهای شهری است. در واقع فضاهای شهری در عصر فناوری با مفهوم جدیدی که در پی اضافه شدن کاربر متصل تعریف می‌شود در تمامی ابعاد ماهوی و کالبدی در حال تغییر است. به ‌طوری ‌که این تغییرات به میزان قابل ‌توجهی متأثر از تغییرات رفتار کاربران در سه حوزه تعاملی، شناختی و فضایی می‌باشد. از این‌ رو پژوهش حاضر با بهره‌مندی از روش تحلیل محتوای کیفی و تکنیک کدگذاری تحت نرم‌افزار تحلیلی اطلس در پی تبیین تغییرات رفتار تعاملی کاربران در دو منطقه 6 و 12 شهر تهران به لحاظ روابط و الگوهای تعاملی است. یافته‌های پژوهش حاصل از تحلیل نقشه‌های رفتاری حاکی از آن است که رفتار تعاملی کاربران از سوژه‌ های متکلم و کنشگر به ارتباطاتی دوسویه و غیرمستقیم تغییر شکل داده و بیشتر از نوع غیر متمرکز و متمرکز بر رسانه است و توجه و ادراک فضای پیرامون و نیز ارتباط با سایر افراد در جایگاه درگیری حاشیه‌ای قرار گرفته است. در نتیجه ماهیت فضاهای عمومی از شاخص‌های سنتی به سمت قلمروهای موقت سوق پیدا کرده به ‌طوری ‌که کمرنگ شدن اتصال بین کاربر و فضا موجب کشیده شدن کاربر متصل از متن فضاهای رویدادپذیر به حاشیه ی فضا شده و در یک رویکرد تعاملی نقش کانونی کاربر در فضا تضعیف ‌شده است. علاوه بر این، یافته‌ها بیانگر تأثیر معنادار فناوری در گزینش فضایی، تسهیل دسترسی، مسیریابی و جامعه‌پذیری می‌باشد که همگی این زیر معیارها بازنمایی مفهوم وابستگی به فناوری در الگوهای تعامل با فضا است. لازم به ذکر است شناسایی ابعاد گوناگون تغییرات شکل‌گرفته در رفتار تعاملی کاربران می‌تواند راهکارها و الگوهای بهینه‌ای را در جهت هرچه کارآمدتر کردن فضاها در شهرهای عصر حاضر، در اختیار برنامه ریزان و طراحان شهری قرار دهد.   Introduction: In the latter half of the 20th century, it was recognized that good urban spaces must provide opportunities for social interaction and communication. This was deemed essential for the survival of cities. However, the advent of social media and mobile communication has gradually shifted the focus away from physical presence and towards the content and nature of cities. Information and communication technologies have become pervasive in human life, yet their impact on human presence and behavior in urban spaces is often overlooked. The introduction of connected users has redefined the concept of urban spaces in the age of technology, resulting in significant changes in interactive, cognitive, and spatial behaviors. Methodology: This study utilizes the qualitative content analysis method and coding technique in ATLAS.it software to explore the shifts in user behavior within Tehran's 6 and 12 districts. Specifically, the focus is on changes in relationships and interactive patterns. Results: The research based on behavioral maps shows that users' interaction behavior has shifted from direct and active communication to indirect and two-way communication. This change is more focused on the media, attention, and perception of the surrounding space and communication with others. As a result, the nature of public spaces has moved from traditional landmarks to temporal domains. This blurs the connection between the user and the space, causing the connected user to be moved from the center of the space to the margin. In an interactive approach, the user's focal role in space is weakened. Conclusion: The research shows that technology plays a crucial role in how people choose, navigate, and socialize in physical spaces. This dependence on technology has led to changes in how people interact with each other and their environment. These changes offer valuable insights for urban planners and designers to create more efficient and effective spaces in modern cities. By understanding the various dimensions of these changes, planners can develop optimal solutions and patterns to enhance the user experience. الگوی رفتاری, رفتار تعاملی, فضای عمومی, فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی, فضای سایبری Behavioral pattern, interactive behavior, public space, information and communication technologies, cyberspace 129 149 http://hafthesar.iauh.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-931-89&slc_lang=fa&sid=1 Reyhaneh Asadi ریحانه اسدی 10031947532846008126 10031947532846008126 Yes دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکزی Alireza Bandarabad علیرضا بندرآباد 10031947532846008127 10031947532846008127 No دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکزی Atosa Modiri آتوسا مدیری 10031947532846008128 10031947532846008128 No دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکزی