Haft Hesar Journal of Environmental Studies

fa اصول راهبردی طراحی فضاهای درمانی مبتنی بر تأثیر سالوتوژنیک در ارتقاء کیفیت درمان Strategic principles for designing therapeutic spaces based on salutogenic effects in improving the quality of treatment روان شناسی محیط پژوهشي-مورد پژوهی Research بیمارستان از نیازهای ابتدایی هر مرکز جمعیتی است. با توجه به پیشرفت سریع تکنولوژی و همزمان با آن گسترش و تنوع احتیاجات بیمارستان و بیماریهای نو ظهور بسیار با اهمیت است. اصولا اغلب طراحان بر روی حل روابط فضایی متمرکز می‌شوند و از پرداختن به جنبه‌های دیگر و به خصوص جنبه‌های روحی روانی باز می‌مانند. رویکرد سالوتوژنیک با در نظر گرفتن جنبه‌های روحی روانی افراد، رویکردی جامع به طراحی دارد و از طریق ادراک پذیری، کنترل و مدیریت پذیری و معنی داری محیط سعی می‌کند به این هدف دست پیدا کند. این رویکرد با تکیه بر عوامل ارتقاء انسجام روحی روانی سعی بر کاهش استرس و ایجاد محیط مطبوع تر دارد. آنتونوفسکی در اواخر دهه هشتاد سالوتوژنیک را این چنین مطرح نمود که انسان‌ها در برخورد با عوامل استرس‌زا اگر دارای انسجام روحی، روانی باشند به سمت سلامتی و در غیر این صورت به سمت بیماری حرکت می‌کنند. هدف از تحقیق بررسی فاکتورهای علم سالوتوژنیک در فضاهای درمانی می‌باشد که در ارتقا کیفیت درمان مؤثر می‌باشند. تحقیق حاضردرگروه پژوهش‌های بنیادین نظری طبقه بندی می شود و از روش‌های دلفی و نظریه زمینه ای در آن استفاده شده است. جامعه آماری در روش دلفی شامل30 نفر از خبرگان دانشگاهی در حوزه طراحی فضاهای درمانی و دارای مدرک دکتری معماری یا دانشجوی دکتری و روش نمونه گیری به صورت تعمدی می‌باشد. پرسش نامه ای در دو راند بر اساس مؤلفه‌های به دست آمده از ادبیات تحقیق ارسال شد و مؤلفه‌های به دست آمده به وسیله شاخص روایی CVR و CVI تجزیه و تحلیل شد. مؤلفه‌های به دست آمده از روش دلفی به صورت پرسش نامه به بیماران داده شد. در روش پیمایشی روش نمونه گیری هدف مند بوده، حجم نمونه 100 نفر از بیماران ترخیص شده بیمارستان‌های بین المللی پارس و قائم رشت می‌باشد. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از دو نرم افزار  SPSS26 و Smart PLS 3 استفاده گردید. در تجزیه و تحلیل توصیفی شاخص‌های آمار توصیفی متغیرهای تحقیق به طور کامل مورد بررسی قرار گرفته است. در بخش آمار استنباطی به منظور بررسی فرضیه‌های پژوهش، روابط بین متغیرها و به عبارتی تعمیم نتایج به دست آمده از نمونه به جامعه آماری پژوهش، از تحلیل عاملی تاییدی (CFA )استفاده شد. مشکلات بسیاری از فقدان عوامل تأثیر گذار سالوتوژنیک (نوروساینس، روانشناسی محیط، دکوراسیون، عوامل کالبدی و محیطی) در بررسی محیط‌های درمانی مشاهده می‌شود که در ارتقا. کیفیت درمان بیماران بسیار مهم و تأثیر‌گذار می‌باشد و همین امر اهمیت موضوع، توجه و استفاده از علم سالوتوژنیک را در فضاهای درمانی حیاتی و غیر قابل انکار می‌کند<a name="_Hlk171164190">. مؤلفه‌های طراحی مبتنی بر تأثیر سالوتوژنیک در ارتقاء کیفیت درمان در قسمت‌های داخلی و خارجی فضاهای درمانی بسیار مهم و تأثیرگذار هستند. استفاده از این اصول در طراحی فضاهای درمانی موجب کاهش مدت بستری، سرعت در بهبود و ارتقاء کیفیت درمان می‌گردد. معماری که با رویکرد سلامت افزایی و سالوتوژنیک طراحی می‌کند می‌تواند باعث ارتقاء میزان بهبودی بیمار شود.</a>   Background & Objectives: In the late 1980s, Antonovsky proposed salutogenic as if humans are dealing with stressful factors, if they have mental and spiritual coherence, they move towards health and otherwise towards illness. And the bad conditions of hospitals, the need to design treatment spaces based on salutogenic science is seen more and more to achieve improvement of treatment. The purpose of the research is to investigate the salutogenic factors in therapeutic spaces that are effective in improving the quality of treatment. Methods: The present research is classified in the group of basic theoretical researches and Delphi methods and grounded theory have been used. The statistical population includes people and patients using the spaces. The sampling method is purposeful and stratified sampling, the sample size is 100 people. To analyze the data, SPSS and SmartPLS software were used. In the descriptive analysis, the descriptive statistics indicators of the research variables have been fully investigated. In the inferential statistics section, confirmatory factor analysis (CFA) was used to investigate research hypotheses, relationships between variables, and in other words, to generalize the results obtained from the sample to the research population. Findings: Many problems of the lack of effective salutogenic factors (neuroscience, environmental psychology, decoration, physical and environmental factors) are observed in the examination of therapeutic environments, which are being promoted. The quality of treatment of patients is very important and effective, and this makes the importance of the topic, attention and use of salutogenic science vital and undeniable in therapeutic spaces. Results: The findings show that design components based on salutogenic effects are very important and effective in improving the quality of treatment in therapeutic spaces. The use of these principles in the design of treatment spaces improves the quality of treatment.   واژگان کلیدی: طراحی فضاهای درمانی, طراحی مبتنی بر شواهد, طراحی بیمار محور, سالوتوژنیک, ارتقاء کیفیت درمان, نوروساینس, حس انسجام Design of therapeutic spaces, Evidence-based design, Patient-centered design, salutogenic, Improving the quality of treatment, Neuroscience, Sense of Coherence 59 70 http://hafthesar.iauh.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-931-132&slc_lang=fa&sid=1 Mojtaba Hashemzehi مجتبی هاشم زهی 10031947532846008377 10031947532846008377 Yes Department of Architecture, Faculty of Technology and Engineering, Bushehr Branch, Islamic Azad University, Bushehr, Iran گروه معماری ، دانشکده فنی و مهندسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران Jamaledin Mehdi nejad جمال الدین مهدی نژاد 10031947532846008378 10031947532846008378 No Shahid Rajaee Teacher Training University, Tehran, Iran. گروه معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی ، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران. Bagher karimi باقر کریمی 10031947532846008379 10031947532846008379 No Faculty of Engineering, Islamic Azad University, Bushehr, Iran گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران