Haft Hesar Journal of Environmental Studies

fa تحلیل تبارشناختی معماری مسکونی در شهرهای نفتی خوزستان مسجدسلیمان، آبادان و اهواز Genealogical Analysis of Residential Architecture in the Oil Cities of Khuzestan: Masjed Soliman, Abadan, and Ahvaz معماری پژوهشي-مورد پژوهی Research در طی تغییرات معماری ایرانی، دوران قاجار و اوایل پهلوی به علت روند سریع تغییر در کالبد و نقشه جایگاه ویژه ای دارند. این تغییرات به واسطه تبادل فرهنگی بین ایران و اروپا عمدتاً در شهرهای پرجمعیتی مانند تهران و تبریز مشاهده می شود. اما نحوه ورود معماری غربی در جنوب غرب ایران، به‌واسطه کشف نفت در خوزستان، از گونه ای دیگر است. ساختمان سازی شرکت های نفتی در این مناطق مهمترین عامل تغییرات ساختار معماری این جغرافیا است. با ورود شرکت‌های نفتی، نیاز به ساخت خانه هایی برای شاغلین در این صنعت در محدوده های اکتشاف و بهره‌برداری ضرورت یافت. خانه ها و محلاتی که با دانش و سنت های بومی خانهسازی منطقه همخوانی نداشت و پس از ساخت این محلات، رویکردی متفاوت در نظم شهری و سازمان‌دهی فضای خانه، رواج یافت. لذا این پرسش مطرح میشود که از منظر تبارشناسانه ویژگیهای سازماندهی فضایی در معماری مسکونی و نظام شهری شرکتهای نفتی در خوزستان چیست؟ هدف از این تحقیق، شناخت شهرکهای نفتی خوزستان از منظر معماری و شهرسازی است. روش تحقیق بر اساس موردکاوی خانهها و بررسی شکل شهرسازی بخش‌های اسکان کارمندان و کارگران در سه شهر نفتی (مسجدسلیمان، آبادان و اهواز) بوده و در ماهیت توصیفی- تحلیلی با حرکت از مشاهده به سمت نظریه توسط استدلال استقرایی است. در این نوشتار تلاش شد با استفاده از رویکرد تطبیقی، ضمن معرفی ریخت شهر و فضایابی معماری، به بررسی گونههای ساخت شهرک و مسکن پرداخته شود. نتایج نشان میدهد که روند تحولات معماری مسکونی شهرکهای نفتی علیرغم کالبد متفاوت از معماری سنتی و بومی، در ابتکارات اقلیمی برگرفته از معماری خوزستان است. همچنین شکل شهرک و مسکن حاکی از تفاوت چشمگیر فضا و کالبد برمبنای طبقه اجتماعی افراد است. بااین‌حال عمده بافتار شهری در شهرکهای نفتی بر اساس شهرسازی مدرنیستی است به‌گونه‌ای که به‌طورکلی، ساختار مرکزگرا و شطرنجی سازمان اصلی این شهرکها هستند و گاه بر آن به‌واسطه ایجاد سه‌راه تأکید شده است.   With the entry of oil companies, the need to build houses for those working in this industry in the areas of exploration and exploitation became necessary. Houses and neighborhoods that did not match the knowledge and local traditions of house building in the region. However, after the construction of these residential neighborhoods, a different approach to urban order and organization of home space was obtained, different from local experiences. Therefore, the question arises: What are the structural and layout characteristics of the residential architecture of oil companies in Khuzestan from a genealogical perspective? In this research, while recognizing the residential architecture of this special period in the history of contemporary architecture, an attempt has been made to examine the structural values of these buildings and to determine how they affected the architectural trend of the Khuzestan region by examining them. The research method is based on case studies of houses and examining the urban planning form of the housing sections of workers in three oil cities (Masjed Soliman, Abadan, and Ahvaz) and is descriptive-analytical in nature, moving from observation to theory through inductive reasoning. In this article, an attempt was made to use a comparative approach, while introducing the urban form and architectural spatialization, to examine the types of urban and housing construction. The results show that the process of developments in post-colonial residential architecture in Khuzestan, despite its different form from traditional and indigenous architecture, is based on climatic innovations from Khuzestan architecture. Also, the shape of the city and housing indicates a significant difference in space and form based on the social class of individuals. However, the main urban context in oil towns is based on Western and modern urban planning, so that in general, the central and checkerboard structure is the main organization of these towns and sometimes it is emphasized by creating three-way intersections.   خوزستان, شرکت‌های نفتی, شهرک‌های نفتی, معماری مسکونی. Khuzestan, oil companies, oil towns, residential architecture. 5 22 http://hafthesar.iauh.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-931-183&slc_lang=fa&sid=1 Mahdi Pirhayati مهدی پیرحیاتی 10031947532846009757 10031947532846009757 Yes گروه مرمت ابنیه تاریخی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی‌شاپور دزفول، ایران Behzad Vasigh بهزاد وثیق 10031947532846009758 10031947532846009758 No گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی‌شاپور دزفول، ایران