fa بررسی و تحلیل تحولات نظام شهری استان فارس در سال‌های 1355 تا 1390 تخصصي Special پژوهشي-مورد پژوهی Research <span dir="RTL"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">نظام شهری یا توزیع شهرها در فضای جغرافیایی منطقه، انعکاسی از برآیند نیروهای اقتصادی، اجتماعی و گروه&shy;های انسانی است که تحت سازمانی انتظام یافته&shy;اند. یکی از موضوعات مهم در برنامه&shy;ریزی منطقه&shy;ای، تحلیل نظام سلسله مراتب شهری و روند تحولات آن در سطح مناطق و نواحی یک کشور است. نظام شهری مطلوب و به تبع آن، توزیع اندازه شهری مناسب یکی از عوامل توسعه در یک منطقه و کشور به حساب می&shy;آید. با توجه به اهمیت مقوله نظام شهری، در این مقاله سعی شده به بررسی و تحلیل تحولات نظام شهری استان فارس در بازه زمانی 1355 تا 1390 پرداخته شود. روش مورد استفاده در این پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و از شاخص&shy;های سنجش نخست شهری، تمرکز و تعادل به منظور تحلیل تحولات نظام شهری در استان فارس استفاده شده است. بر اساس یافته&shy;های تحقیق از مشخصه&shy;های اصلی نظام شهری استان فارس می&shy;توان به وجود تمرکز بالای جمعیتی در کلانشهر شیراز، فقدان شهر بزرگ در نظام سلسله مراتبی شهری و شکلگیری شهرهای بسیار کوچک با جمعیت کمتر از دو هزار نفر اشاره کرد که تا حد زیادی بر تحولات نظام شهری استان تأثیرگذار بوده است. نتایج تحقیق نشان می&shy;دهد که در استان مذکور شاهد وجود پدیده نخست شهری با شدت زیاد هستیم که در همه دوره&shy;ها وجود داشته و با گذشت زمان تشدید شده است. در سال&shy;های 1355 تا 1390، با توجه به شکلگیری شهرها از طریق تبدیل روستا به شهر، میزان تمرکز در نظام شهری تا حدودی کاسته شده و بر اساس شاخص آنتروپی، توزیع جمعیتی به سمت تعادل میل کرده است؛ اگرچه بر اساس منحنی لگاریتمی رتبه-اندازه، عدم تعادل بخصوص در سطح شهرهای بزرگ کاملا محسوس است. </span></span></span> Urban system or city distribution across regional geographical space is a reflection of the outcome of economic and social forces as well as human groups that are structured under an organization. A key stage of regional planning is urban hierarchy system analysis and its developments at the levels of districts and regions. The desirable urban system and consequently appropriate urban size distribution is one of the development factors in region or country. Considering the importance of urban system, this paper attempts to analyze the evolution of urban system in Fars province in the period 1976 to 2011. For this purpose, a descriptive-analytical method is adopted and measurement criteria of primate city, concentration and balance are employed to analyze development of urban system in Fars Province. Based on the findings, key features of urban system of Fars province are high concentration of population in Shiraz, absence of major cities in the urban hierarchy and expansion of small towns with population less than two thousand people, which have largely affected the developments of urban system in this province. The results suggest the strong presence of primate city phenomenon at this province, which has been at work at all time periods, but it has intensified over years. In the period of 1976 to 2011, development of cities through the transformation of rural to urban areas has mitigated the degree of concentration in urban system so that according to entropy criterion, population distribution shows a tendency towards balance. However, based on rank-size graph, imbalance especially in large cities is extremely tangible. نظام شهری, نخست شهری, تعادل, استان فارس Urban System, Primate City, balance, Fars Province 51 62 http://hafthesar.iauh.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-328&slc_lang=fa&sid=1 بهمن احمدی 10031947532846001505 10031947532846001505 Yes محمد دادگر 10031947532846001506 10031947532846001506 No