Haft Hesar Journal of Environmental Studies

fa ارزیابی شاخص‌های مؤثر بر حس مکان در گونه‌های مسکن دوره پهلوی (مطالعه موردی: شهر مشهد ) Evaluation of effective factors on the place sense of Pahlavi period houses in Mashhad روان شناسی محیط پژوهشي-مورد پژوهی Research یکی از ابعاد مهم در ارتقا کیفیت و مطلوبیت فضاهای زندگی، حس مکان است که با رضایتمندی از محل زندگی، ارتباطی مستقیم دارد. اما امروزه در بسیاری از ساختمان‌ها، خیابان‌ها و محلات مسکونی، فقدان حس مکان ملموس شده است. زیرا همزمان با آغاز حکومت پهلوی و ساخت بناهای مدرن به تقلید از اروپا، آهنگ تغییرات تیپومورفولوژی در مقیاسهای مختلف محیطی شروع و ادامه‌دار گشته است. این مقاله با هدف تدقیق مفهوم حس مکان به روایت سیر دگرگونی خانه‌های پهلوی در شهر مشهد می‌پردازد و 9 گونه الگوی سکونتی این دوره را معرفی و ارزیابی می‌نماید. پژوهش حاضر از نوع توصیفی- تحلیلی در بستری پیمایشی می‌باشد که مدل نظری تحقیق بر اساس 10 مؤلفه اصلی برآمده از ابعاد حس مکان، تدوین گشته است. سپس با استفاده از روش MAUT ، جامعه آماری انتخاب و با استفاده از آزمون‌های ناپارامتری کروسکال والیس و کای اسکوار، ارزیابی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر حس مکان آنها صورت گرفته است و سطح معناداری رابطه میان حس مکان و تحول گونه‌ها با کمک آزمون همبستگی پیرسون سنجیده شده است. نتایج نشان می‌دهد که حس مکان ساکنین با تغییرات تیپومورفولوژی در طول زمان رابطه منفی دارد و به ترتیب شاخص محله، ساختمان و خیابان با ضریب تأثیر 588/0، 383/0 و 310/0 بر حس مکان ساکنین مؤثر می‌باشند. همچنین در تمام گونه‌ها، راهکارهای پیشنهادی برآمده از مؤلفه‌های پیوند با طبیعت و تعاملات اجتماعی در هر سه شاخص همواره بر حس مکان مثمربخش هستند و عوامل اجتماعی نسبت به عوامل فردی و فرهنگی تأثیر بیشتری بر رضایتمندی مسکونی دارند که باید در برنامه‌ریزیهای محیطی دقت بیشتری به این عوامل علاوه بر تأمین نیازهای شخصی افراد صورت بگیرد. Introduction: One of the essential dimensions of improving the quality and desirability of living spaces is the sense of place, directly related to satisfaction with living space. However, in many buildings, streets, and neighborhoods, the lack of a sense of place is palpable. Because with the beginning of the Pahlavi government and the construction of modern buildings in imitation of Europe, the pace of typomorphological changes at different environmental scales has begun and continued. This article investigates the transformation of Pahlavi houses in Mashhad and introduces and evaluates nine types of residential models. Methodology: The present research is a descriptive-analytical study in a survey context. The theoretical model of the research is based on ten main components derived from the dimensions of the sense of place. Then, using the MAUT method, the statistical population was selected. Using non-parametric Kruskal-Wallis and Chi-square tests, the evaluation and ranking of the influential factors on their location were performed. Furthermore, the significance level of the relationship between sense of place and species evolution was measured using the Pearson correlation test. Results: The results show that residents' sense of place is negatively related to typomorphological changes over time. Neighborhood, building, and street index with impact coefficients of 0.588, 0.383, and 0.310, respectively, influence residents' sense of place. Conclusion: The proposed solutions derived from connection with nature and social interactions are always fruitful on the sense of place in all types. Also, the research shows that social factors have a more significant impact on housing satisfaction than individual and cultural factors that in environmental planning need to be more careful to meet individuals' personal needs. حس مکان, گونه خانه, دوره پهلوی, شهر مشهد. Sense of place, type of house, Pahlavi period, Mashhad. 5 20 http://hafthesar.iauh.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-931-4&slc_lang=fa&sid=1 Farzaneh Bimakr فرزانه بی مکر 10031947532846004576 10031947532846004576 No Reza Mirzaei رضا میرزایی 10031947532846004577 10031947532846004577 Yes Sayed Mahdi Madahi سیدمهدی مداحی 10031947532846004578 10031947532846004578 No Ahmad Heydari احمد حیدری 10031947532846004579 10031947532846004579 No