Haft Hesar Journal of Environmental Studies

fa بررسی وضعیت شاخصهای تاب آوری شهری و تدوین عوامل مؤثر در ارتقای وضع موجود( مطالعه موردی: شهر شیراز) Investigating the status of urban resilience indicators and compiling effective factors in improving the existing situation (study case of Shiraz city) تاب آوری پژوهشي-مورد پژوهی Research با توجه به تحولات گستره و مسائل غیرقابل پیش بینی، همواره محیط‌های شهری با چالش‌ها و مخاطرات متنوعی روبه رو هستند. با توجه به این وضعیت، بایستی شهرها همواره آمادگی مقابله با انواع بحران‌ها را داشته باشند. بر همین اساس وضعیت تاب آوری آنها بسیار مهم است. تاب آوری شهری توانایی سیستم‌های شهری برای پاسخگویی به تنش ناشی از سوانح و بازسازی سریع پس از آن تعریف می‌شود. این موضوع در کلانشهرها به واسطه موقعیت، جمعیت و خدمات مختلف، دارای اهمیت بیشتری است. شهر شیراز نیز از این موضوع مستثنی نیست. بنابراین برنامه ریزی برای بهبود تابآوری این شهر، در مرحله اول نیازمند شناخت جامع از وضعیت تاب آوری آن دارد که در این پژوهش به عنوان هدف مورد تاکید است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و گردآوری داده‌ها از طریق روش پیمایشی است. ابزار گردآوری داده‌ها پرسش نامه بوده است. روایی آن از طریق جامعه نخبگان تایید و پایایی آن نیز با استفاده از ضریب کرونباخ بیشتر از 75/0 تایید شد. جامعه آماری پژوهش را متخصصان حوزه مدیریت و برنامه ریزی شهری تشکیل داده‌اند. تعداد 110 پرسش نامه در سطح نمونه توزیع شده که از مجموع فرم‌های توزیع شده، 103 پرسش نامه تکمیل شد. نتیجه نشان داد وضعیت تاب آوری اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی و کالبدی شهر شیراز در سطح کمتر از 05/0 معنادار و از وضعیت مناسبی برخوردار نیست. بر اساس نتایج آماری، بهترین وضعیت مربوط به شاخص تعلق اجتماعی با میانگین 148/3 بوده و مابقی شاخص‌های تاب آوری شامل مشارکت اجتماعی، آسیب پذیری اقتصادی، رفاه اقتصادی، بهداشت محیط، زیرساخت‌های شهری، کیفیت مسکن و بافت شهری در وضعیت ضعیفی شناخته شده‌اند و نیازمند توجه و ارتقاء دارند. نتایج بخش مدلسازی تاثیر عوامل مختلف در ارتقاء و بهبود وضع موجود تاب آوری شهر شیراز نیز نشان داد که 17 عامل در این زمینه تاثیرگذار هستند. در این زمینه بیشترین نقش را تاثیر را دو عامل استحکام سازی ابنیه موجود از طریق مرمت کالبد و تحکیم پی با تبیین 99/0 و ارتقا و متنوع سازی مشاغل خرد با تبیین 86/0 دارند. در مجموع وضعیت تاب آوری شهر شیراز مناسب نیست، اما برخی عوامل و اقدامات می‌توانند این شرایط را تغییر دهند. این عوامل شامل بخش‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و مدیریتی شهر شیراز است. در واقع نمی‌توان به صورت تک بعدی، انتظار ارتقاء تاب آوری این شهر متصور بود. Introduction: Due to the wide-scale changes and unpredictable issues, urban environments are always faced with various challenges and dangers. Considering this situation, cities should always be ready to deal with all kinds of crises. Accordingly, their resilience is very important. Urban resilience is defined as the ability of urban systems to respond to the stress caused by accidents and rapid reconstruction after that. This issue is more important in big cities due to the location, population and different services. The city of Shiraz is not exempt from this issue. Therefore, planning to improve the resilience of this city, in the first stage, requires a comprehensive understanding of its resilience status, which is emphasized as a goal in this research. Method: The research method is descriptive-analytical and data collection is through the survey method. The data collection tool was a questionnaire. Its validity was confirmed through elite society and its reliability was also confirmed using Cronbach's coefficient of more than 0.75. The statistical population of the research is made up of specialists in the field of urban management and planning. A total of 110 questionnaires were distributed at the sample level, of which 103 questionnaires were completed. Results: The result showed that the state of economic, social, environmental and physical resilience of Shiraz city is significant at the level of less than 0.05 and does not have a suitable state. According to the statistical results, the best situation is related to the index of social belonging with an average of 3.148, and the rest of the resilience indicators include social participation, economic vulnerability, economic well-being, environmental health, urban infrastructure, housing quality and urban fabric in a weak state. are known and need attention and promotion. The results of modeling the effect of various factors in promoting and improving the existing resilience of Shiraz city also showed that 17 factors are effective in this field. In this context, the two factors of strengthening the existing building through the restoration of the body and strengthening the foundation with an explanation of 0.99 and the promotion and diversification of small businesses with an explanation of 0.86 have the greatest role. Conclusion: In general, the resilience of Shiraz city is not good, but some factors and measures can change this situation. These factors include various economic, social, physical and administrative sectors of Shiraz city. In fact, one cannot expect to improve the resilience of this city in a one-dimensional way.   تاب آوری شهری, مخاطرات, توسعه پایدار, شهر شیراز Urban resilience, risks, sustainable development, Shiraz city. 73 88 http://hafthesar.iauh.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-931-159&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Abdollah Zadeh Fard علیرضا عبداله زاده فرد 10031947532846008310 10031947532846008310 Yes Assistant Professor, Department of Urban Planning, Safashar Branch, Islamic Azad University, Safashar, Iran استادیار گروه شهرسازی، واحد صفاشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، صفاشهر، ایران