Haft Hesar Journal of Environmental Studies

fa بازخوانی تحلیل رابطه تناسبات و کاربری سراهای بازار اصفهان Rereading the analysis of the relationship between proportions and use of Isfahan bazaar Serras عمومى General پژوهشي-مورد پژوهی Research معماری بناهای قدیمی ایران همواره از تناسبات بهره جسته اند. اما در معماری معاصر به تناسبات و روابط اعداد توجهی نمی شود و بهره گیری از تناسبات به عنوان اصلی باز تولید شدنی برای دستیابی به زیبایی کمتر مطرح می شود. سرا یکی از عضوهای اصلی بازار از گذشته تاکنون بوده که دارای تناسباتی متناسب با کاربری آن است. سراها معمولا دارای سه فضای اصلی حیاط، حجره و ورودی می باشند. به‌طورکلی می‌توان گفت سراهای بازارهای قدیمی با قرارگیری واحدهای تجاری یا همان حجره ها گرداگرد حیاط شکل‌گرفته اند. فضاهای سراها با توجه به نوع کاربری آن دارای تناسبات متفاوتی می باشند. بازار تاریخی اصفهان دارای سراهای متعدد و شاخصی بوده که هنوز به فعالیت خود ادامه می دهند. هدف پژوهش حاضر مطالعه و بررسی تناسبات فضاهای اصلی سراها بازار اصفهان است تا کشف نماید که معمار یا بانی بنا چه هماهنگی یا سطوح معناداری را در مراتب رابطه مابین تناسبات و کاربری فضاها رعایت نموده است؟ روش تحقیق در این پژوهش تفسیری-تاریخی بوده و با انتخاب ده سرای بازار تاریخی اصفهان؛ اندازه‌های سه فضای اصلی حیاط، حجره و ورودی با بررسی اسناد و مدارک کتابخانه‌ای و مطالعات میدانی از طریق حضور مستقیم در بنا و پیمایش ابعاد فضاها بر مبنای تناسبات طلایی و زرین ایرانی مورد تحلیل و بررسی قرارگرفته اند. سراهای بازار اصفهان از آن جهت مورد توجه قرار گرفت که معماری ایرانی اسلامی در دوره ی صفویه و حتی اوایل قاجار به اوج شکوفایی خود می رسد و اصفهان پایتخت این جلوه گری هاست و توجه به تناسبات از اهمیت و ارزش انکارناپذیری برخوردار بوده است. نتایج نشان می دهد، ابعاد حیاط و ورودی فضاهای سرا از تناسبات 2√  و 118/1 پیروی می کنند و کاربری نقش پررنگی در تعیین تناسبات و ابعاد فضاهای سراها به خصوص حجره های تجار و حیاط اصلی داشته است.   The architecture of old buildings in Iran has always benefited from proportions. But in contemporary architecture, proportions and relationships of numbers are not paid attention to, and the use of proportions is proposed as a reproducible principle to achieve less beauty. Serras has been one of the main members of the Bazzars since the past until now, which has proportions suitable for its use. Serras usually have three main spaces: courtyard, cell and entrance. In general, it can be said that the buildings of the old Bazzars were formed by the placement of commercial units or cells around the yard. The spaces of Serras have different proportions according to the type of use. The historical market of Isfahan has many important houses that are still active. The aim of the current research is to study and investigate the proportions of the main spaces of Serra bazaar in Isfahan to find out what coordination or meaningful levels the architect or builder has observed in terms of the relationship between the proportions and the use of the spaces? The research method in this research is interpretive-historical and by choosing ten Sarai historical Bazzars of Isfahan; The sizes of the three main spaces of the courtyard, the room and the entrance have been analyzed and investigated by examining library documents and field studies through direct presence in the building and surveying the dimensions of the spaces based on Iranian golden ratio. The bazaar Serras of Isfahan were noticed due to the fact that Iranian Islamic architecture reaches its peak of prosperity in the Safavid and even early Qajar periods, and Isfahan is the capital of these displays, and paying attention to proportions has an undeniable importance and value. The results show that the dimensions of the courtyard and the entrance of the Serras follow the proportions of √2 and 1.118, and the use has played a significant role in determining the proportions and dimensions of the Serras, especially the merchant's chambers and the main courtyard.   : Isfahan Bazzar, Serra, golden ratio, golden proportions, courtyard, chamber, entrance 37 48 http://hafthesar.iauh.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-165-84&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi pirhayati مهدی پیرحیاتی 10031947532846009092 10031947532846009092 No Koroush Momeni کوروش مومنی 10031947532846009093 10031947532846009093 Yes