Sajadi S, Mohammadi M. Developing a conceptual model of physical changes in neighborhoods and residents' satisfaction- Case Study: Jamaran Neighborhood in Tehran. Haft Hesar J Environ Stud 2026; 14 (54) :65-82
URL:
http://hafthesar.iauh.ac.ir/article-1-2321-fa.html
چکیده: (19 مشاهده)
در روند توسعهی شهری و گسترش مرز کالبدی شهرها، بافتهای شهری دچار تغییر و دگرگونی میشوند، تغییرات کالبدی در انواع بافتهای شهری، بر تغییرات دیگری چون تغییر بافت اجتماعی، تغییرات فرهنگی و اقتصادی تأثیر دارد. در پژوهش حاضر، رابطهی میان تغییرات کالبدی ایجاد شده در یک محله با سابقهی روستایی و رضایتمندی ساکنین مورد بررسی قرار گرفته است. استراتژی اصلی پژوهش، کیفی است و در بررسی نمونه در ابتدا تحلیل اسناد شامل طرحها و مصوبات مربوط به محدوده بهصورت تحلیل محتوای کیفی انجام شده و همچنین مبتنی بر تحلیل فضایی و تحلیل –نقشه، میزان تغییرات کالبدی در محله در بازهی ملاک عمل تغییرات، انجام شده است. همچنین دیدگاه ساکنین در قالب تحلیل مصاحبههای نیمهساختاریافته با 21 نفر از ساکنین و کسبهی قدیمی ساکن محدوده بهدست آمده و برای تحلیل دادههای مصاحبه به شیوهی تحلیل محتوای کیفی با بهرهگیری از نرمافزار مکسکیودا، صوت مصاحبهها بهصورت متنی پیادهسازی شده و از طریق کدگذاری آنها، مقولهها و زیرمقولهها استخراج شدهاند. براساس یافتهها، 4 مقولهی اصلی شناسایی شد که در مقولهی عاملین و ضابطین کنترلکننده و افزایندهی تغییرات، تأثیر ضوابط محدودکننده و تغییرات کالبدی نسبتاً مورد توجه پاسخدهندگان بوده است که منجر به تخریب 40% باغات و خانهباغها طی سالهای 1381 تا 1401 شده است. در مقولهی عاملیت درونی تغییر، بسیاری از تغییرات کالبدی با عاملیت ساکنین بهواسطهی مهاجرت یا مسائل مالکیتی همچون ارث و میراث و بخشی دیگر توسط شهرداری و مصوباتی همچون مصوبهی برج باغ صورت گرفته است. همچنین در زمینهی شدت تغییر و عدم انطباق با آن، اجتنابناپذیری تغییرات و سرعت بالای آن مورد توجه قرار گرفته است. همچنین گسستگی ارتباط با بوم طبیعی و اجتماعی بهعنوان یکی دیگر از مقولهها شناسایی شده که یکی از پیامدهای ناشی از تغییرات کالبدی بوده و بر نارضایتی ساکنین از تغییرات مؤثر بوده است. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که وجود بهرهوریهای اقتصادی برای ساکنین، بر افزایش تغییرات کالبدی محله بهصورت مستقیم و غیرمستقیم تأثیر داشته است. دهمچنین بهنظر میرسد که پیشرفتهای صنعت ساختوساز و عواملی همچون انباشت سرمایه در یک محدوده، سبب افزایش سرعت و شدت تغییرات و دگرگونیهای گسترده شده که همین امر سبب شده است که فرآیند انتقال در بازهی زمانی کوتاهتری برای ساکنین اتفاق بیافتد.
نوع مطالعه:
پژوهشي-مورد پژوهی |
موضوع مقاله:
شهرسازی-برنامه ریزی شهری دریافت: 1404/11/5 | پذیرش: 1404/11/10 | انتشار: 1404/11/10 | انتشار الکترونیک: 1404/11/10