Fakhraee A, Zakerhaghighi K, Mohebati N. Identifying and classifying the effective factors of inner-city natural environments on improving the mental health of citizens (case study of selected neighborhoods in Hamadan city). Haft Hesar J Environ Stud 2026; 15 (55) :107-129
URL:
http://hafthesar.iauh.ac.ir/article-1-2365-fa.html
فخرایی عباس، ذاکرحقیقی کیانوش، موهبتی نیما. شناسایی و سطح بندی عوامل اثربخش محیطهای طبیعی درون شهری بر ارتقای سلامت روان شهروندان
( مطالعه موردی محلات منتخب شهر همدان). مطالعات محیطی هفت حصار. 1405; 15 (55) :107-129
URL: http://hafthesar.iauh.ac.ir/article-1-2365-fa.html
1- گروه شهرسازی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب،تهران،ایران
چکیده: (8 مشاهده)
رشد شتابان شهرنشینی در دهههای اخیر، الگوهای زندگی شهری را دگرگون کرده و پیامدهای گستردهای در ابعاد زیستمحیطی، روانی و اجتماعی برجای گذاشته است. تراکم بالای ساختمانها، کاهش فضاهای باز و محدود شدن ارتباط انسان با طبیعت، از عواملی هستند که کیفیت زیستی شهروندان را با چالش مواجه کردهاند. در واکنش به این وضعیت، شهرسازان و برنامهریزان شهری بهطور فزایندهای به رویکردهای مبتنی بر طبیعت گرایش پیدا کردهاند؛ رویکردی که میکوشد حضور طبیعت را نه بهعنوان عنصری تزئینی، بلکه بهصورت ساختاری و کارکردی در بافت شهر بازآفرینی کند. بنابراین هدف پژوهش حاضر، شناسایی و سطح بندی عوامل اثرگزار حیطهای طبیعی درون شهری بر ارتقای سلامت روان شهروندان در محلات منتخب شهر همدان است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از منظر ماهیت و روش کیفی است. در این راستا، از تکنیک دلفی فازی با اخذ نظرات خبرگان، برای شناسایی ابعاد و مؤلفههای مؤثر بر تبیین محیطهای طبیعی درون شهری بر ارتقای سلامت روان شهروندان استفاده شد، سپس با استفاده از رویکرد ساختاری- تفسیری (ISM) به سطحبندی و چگونگی روابط بین مولفهها پرداخته شد. جامعه پژوهش شامل، 15 نفر از خبرگان حوزههای محیطهای طبیعی درون شهری بر سلامت روان شهروندان در محلات منتخب شهر همدان محلات کوی پردیس و جولان محله با روش نمونه گیری هدفمند و به روش گلوله برفی انتخاب شدند. یافتههای تحلیلی مبتنی بر شاخصهای تحقیق نشان میدهد که شاخصهایی مانند کیفیت هوا، دسترسی کودکان به فضای سبز، احساس تعلق به طبیعت محله، و مشارکت شهروندان بیشترین تأثیر را در بهبود سلامت روان شهروندان دارند. رویکرد ساختاری-تفسیری نشان داد سلامت روان شهروندان در سطح اول ، شهر طبیعت گرا و شاخص اجتماعی طبیعت گرایی در سطح دوم ، شاخص اقتصادی طبیعت گرایی در سطح سوم قرار دارد. شهرهایی که از مدل شهر طبیعتگرا پیروی میکنند، توان بالاتری در کاهش آسیبهای روانی، ارتقاء پایداری محیطی، و افزایش شاخصهای رضایتمندی عمومی دارندُبعد اجتماعی و فرهنگی طبیعتگرایی باید همپای سرمایهگذاری کالبدی مورد توجه قرار گیرد، چراکه بدون مشارکت فعال شهروندان و آموزشهای زیستمحیطی، تحقق شهر طبیعتگرا به موفقیت نخواهد رسید.
نوع مطالعه:
پژوهشي-مورد پژوهی |
موضوع مقاله:
شهرسازی-برنامه ریزی شهری دریافت: 1404/7/16 | ویرایش نهایی: 1405/3/14 | پذیرش: 1404/9/28 | انتشار: 1405/3/14 | انتشار الکترونیک: 1405/3/14