Safi M, Asgharzadeh A, Bazrafkan K. The role of narrative-based approach in increasing the creativity of
novice students in the architectural design process
(Case study: students of introductory architectural design). Haft Hesar J Environ Stud 2026; 15 (55) :15-30
URL:
http://hafthesar.iauh.ac.ir/article-1-2359-fa.html
1- گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس
2- گروه شهرسازی و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
چکیده: (21 مشاهده)
در جهان پیچیده و پویای امروز، آموزش معماری بیش از هر زمان دیگر نیازمند رویکردهایی است که بتوانند همزمان جنبههای منطقی، تحلیلی و شهودی، تصویری و زبانی را در فرآیند یادگیری تقویت کنند. یکی از مهمترین چالشهای آموزش معماری، ایجاد تعادل و پیوند میان دو نظام متفاوت اما مکملِ تفکر کلامی و تصویری است. در این میان، استعارههای مفهومی بهعنوان ابزارهای بنیادین شناختی میتوانند نقش پل ارتباطی مؤثری بین این دو نظام ایفا کنند. مطالعات علوم شناختی و زبانشناسی شناختی نشان میدهند که استعارهها تنها ابزارهای زبانی نیستند، بلکه ساختارهایی هستند که تفکر ما را شکل میدهند و چارچوبهای مفهومی برای درک جهان و تعامل با آن فراهم میآورند. بهویژه در دروس مقدماتی معماری، جایی که دانشجویان در حال شکلدادن به زبان طراحی خود هستند، بهرهگیری از استعارههای مفهومی میتواند به پیوند بهتر ذهن کلامی و تصویری آنان منجر شود. تمرکز این پژوهش بر تحلیل و واکاوی تعامل میان هوش کلامی و هوش تصویری-شناختی از مسیر استعارههای مفهومی در فرآیند یاددهی-یادگیری معماری است؛ بهویژه در مرحله مقدماتی آموزش که نقشی اساسی در پایهگذاری تفکر طراحی دارد. روش پژوهش نیمهتجربی و حاصل تأمل بر گزارش ثبتشده از فرآیند تدریس در کلاس مقدماتی طراحی است. طرح مورد استفاده، پیشآزمون-پسآزمون دوگروهی آزمایش و کنترل بوده و جامعه آماری آن 60 نفر از دانشجویان دروس مقدماتی است. جهت بررسی آماری از تحلیل کوواریانس چندمتغیره و نرمافزار SPSS استفاده گردید. همچنین بهمنظور تبیین عمیقتر یافتههای بخش کمی و پاسخ به فرضیات پژوهش، در این مرحله از پژوهش از تحلیل کیفی مبتنی بر کدگذاری دادههای حاصل از تمرینهای طراحی دانشجویان با بهرهگیری از نرمافزار MAXQDA استفاده شد. نتایج نشان میدهد طراحی روایتمحور مبتنی بر استعارههای مفهومی، همراه با تمرینات بصری و کلامی، بازخورد مثبتی در تسهیل فرآیند طراحی، افزایش خلاقیت و تعادل و همافزایی میان هوش زبانی-کلامی و تصویری-فضایی دارد. در نتیجه، روشهای استعاری زمینه شکلگیری «روش واحد تألیفی» را فراهم میکنند؛ روشی که در آن دانشجو بهطور همزمان میاندیشد، روایت میکند، تجسم میسازد و طراحی میکند و این امر موجب تقویت خلاقیت، انسجام شناختی و کاهش شکاف میان حوزه نظری و عملی در آموزش معماری میشود.
نوع مطالعه:
پژوهشي-مورد پژوهی |
موضوع مقاله:
معماری دریافت: 1404/2/14 | ویرایش نهایی: 1405/3/14 | پذیرش: 1404/4/17 | انتشار: 1405/3/14 | انتشار الکترونیک: 1405/3/14