1- گروه مرمت،دانشکده شهرسازی و معماری،دانشگاه جندی شاپور اهواز
2- گروه معماری،دانشکده شهرسازی و معماری،دانشگاه جندی شاپور اهواز
چکیده: (16 مشاهده)
در طی تغییرات معماری ایرانی، دوران قاجار و اوایل پهلوی به علت روند سریع تغییر در کالبد و نقشه جایگاه ویژهای دارند. این تغییرات به واسطه تبادل فرهنگی بین ایران و اروپا عمدتاً در شهرهای پرجمعیتی مانند تهران و تبریز مشاهده میشود. اما نحوه ورود معماری غربی در جنوبغرب ایران، بهواسطه کشف نفت در خوزستان، از گونهای دیگر است. ساختمانسازی شرکتهای نفتی در این مناطق مهمترین عامل تغییرات ساختار معماری این جغرافیا است. با ورود شرکتهای نفتی، نیاز به ساخت خانههایی برای شاغلین در این صنعت در محدودههای اکتشاف و بهرهبرداری ضرورت یافت. خانهها و محلاتی که با دانش و سنتهای بومی خانهسازی منطقه همخوانی نداشت و پس از ساخت این محلات، رویکردی متفاوت در نظم شهری و سازماندهی فضای خانه، رواج یافت. لذا این پرسش مطرح میشود که از منظر تبارشناسانه ویژگیهای سازماندهی فضایی در معماری مسکونی و نظام شهری شرکتهای نفتی در خوزستان چیست؟ هدف از این تحقیق، شناخت شهرکهای نفتی خوزستان از منظر معماری و شهرسازی است. روش تحقیق بر اساس موردکاوی خانهها و بررسی شکل شهرسازی بخشهای اسکان کارمندان و کارگران در سه شهر نفتی (مسجدسلیمان، آبادان و اهواز) بوده و در ماهیت توصیفی- تحلیلی با حرکت از مشاهده به سمت نظریه توسط استدلال استقرایی است. در این نوشتار تلاش شد با استفاده از رویکرد تطبیقی، ضمن معرفی ریخت شهر و فضایابی معماری، به بررسی گونههای ساخت شهرک و مسکن پرداخته شود. نتایج نشان میدهد که روند تحولات معماری مسکونی شهرکهای نفتی علیرغم کالبد متفاوت از معماری سنتی و بومی، در ابتکارات اقلیمی برگرفته از معماری خوزستان است. همچنین شکل شهرک و مسکن حاکی از تفاوت چشمگیر فضا و کالبد برمبنای طبقه اجتماعی افراد است. بااینحال عمده بافتار شهری در شهرکهای نفتی بر اساس شهرسازی مدرنیستی است بهگونهای که بهطورکلی، ساختار مرکزگرا و شطرنجی سازمان اصلی این شهرکها هستند و گاه بر آن بهواسطه ایجاد سهراه تأکید شده است.
نوع مطالعه:
پژوهشي-مورد پژوهی |
موضوع مقاله:
معماری دریافت: 1404/12/28 | پذیرش: 1405/3/3 | انتشار الکترونیک پیش از انتشار نهایی: 1405/5/21