انتشار آنلاین
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
فاطمه عماد1 
، مریم حق پناه*2
، مریم حق پناه*2
1- گروه معماری، موسسه آموزش عالی زند ، شیراز، ایران
2- گروه معماری، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
2- گروه معماری، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
چکیده: (14 مشاهده)
نظام فضایی در معماری، بهویژه در بناهای مذهبی، به نحوه سازماندهی و چیدمان فضاهای مختلف در یک ساختمان اشاره دارد و تأثیر زیادی بر تجربه و ادراک کاربران از فضا دارد. در مساجد، این نظام فضایی بهطور خاص در جهت ایجاد ارتباط معنوی بین ظاهر و باطن فضا عمل میکند. مساجد قاجاری شیراز بهویژه نمونههای برجستهای از چنین نظام فضایی هستند، جایی که مفاهیم محرمیت و بصری بودن بهطور ملموسی بیش از سایر بناها نمایان میشوند. هدف اصلی این مطالعه شناسایی و تحلیل مؤلفههای کلیدی نظام فضایی در مساجد قاجاری شیراز و ارزیابی تأثیر این مؤلفهها بر طراحی فضاهای مذهبی معاصر است.
برای دستیابی به این هدف، روش تحقیق این مطالعه در دو مرحله طراحی شد. در مرحله اول، بهمنظور شناسایی و وزندهی به بنمایههای نظام فضایی، پرسشنامهای محققساخته توسط ۱۰ متخصص معماری آشنا با مساجد قاجاری تکمیل شد. متخصصین از طریق روش نمونهگیری گلولهبرفی انتخاب شدند. در مرحله دوم، تحلیل نظام فضایی با استفاده از روش نحو فضا و نرمافزار دپ مپ انجام شد و از میان ۲۲ مسجد قاجاری در شیراز، ۱۰ مسجد بهطور تصادفی انتخاب گردید. این مرحله بهمنظور بهدست آوردن امتیاز بنمایههای نظام فضایی در مساجد مورد مطالعه صورت گرفت. پس از آن، دادهها تجزیه و تحلیل شدند.
یافتههای این مطالعه نشان داد که دو عامل کلیدی محرمیت و بصری بودن بیشترین تأثیر را در شکلدهی نظام فضایی در مساجد قاجاری شیراز دارند. این عوامل از طریق بررسی پلانهای معماری و تجزیه و تحلیل دادههای پرسشنامهها استخراج و ارزیابی شدند. در میان بنمایهها، خوانایی و محرمیت بیشترین تأثیر را بر نظام فضایی داشتند، در حالیکه عامل بصری و بنمایه عمق کمترین تأثیر را نشان دادند. این یافتهها میتوانند بهطور مؤثر در طراحی مساجد معاصر برای بهبود و تقویت نظام فضایی فضاهای مذهبی بهکار گرفته شوند.
برای دستیابی به این هدف، روش تحقیق این مطالعه در دو مرحله طراحی شد. در مرحله اول، بهمنظور شناسایی و وزندهی به بنمایههای نظام فضایی، پرسشنامهای محققساخته توسط ۱۰ متخصص معماری آشنا با مساجد قاجاری تکمیل شد. متخصصین از طریق روش نمونهگیری گلولهبرفی انتخاب شدند. در مرحله دوم، تحلیل نظام فضایی با استفاده از روش نحو فضا و نرمافزار دپ مپ انجام شد و از میان ۲۲ مسجد قاجاری در شیراز، ۱۰ مسجد بهطور تصادفی انتخاب گردید. این مرحله بهمنظور بهدست آوردن امتیاز بنمایههای نظام فضایی در مساجد مورد مطالعه صورت گرفت. پس از آن، دادهها تجزیه و تحلیل شدند.
یافتههای این مطالعه نشان داد که دو عامل کلیدی محرمیت و بصری بودن بیشترین تأثیر را در شکلدهی نظام فضایی در مساجد قاجاری شیراز دارند. این عوامل از طریق بررسی پلانهای معماری و تجزیه و تحلیل دادههای پرسشنامهها استخراج و ارزیابی شدند. در میان بنمایهها، خوانایی و محرمیت بیشترین تأثیر را بر نظام فضایی داشتند، در حالیکه عامل بصری و بنمایه عمق کمترین تأثیر را نشان دادند. این یافتهها میتوانند بهطور مؤثر در طراحی مساجد معاصر برای بهبود و تقویت نظام فضایی فضاهای مذهبی بهکار گرفته شوند.
نوع مطالعه: پژوهشي-مورد پژوهی |
موضوع مقاله:
معماری
دریافت: 1403/8/5 | پذیرش: 1404/6/1 | انتشار الکترونیک پیش از انتشار نهایی: 1405/5/24
دریافت: 1403/8/5 | پذیرش: 1404/6/1 | انتشار الکترونیک پیش از انتشار نهایی: 1405/5/24
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
Haft Hesar Journal of Environmental Studies is Licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.Based on a work at
http://hafthesar.iauh.ac.ir
http://hafthesar.iauh.ac.ir
