Abstract: (22 Views)
رشد شتابان شهرنشینی در دهههای اخیر، الگوهای زندگی شهری را دگرگون کرده و پیامدهای گستردهای در ابعاد زیستمحیطی، روانی و اجتماعی برجای گذاشته است. تراکم بالای ساختمانها، کاهش فضاهای باز و محدود شدن ارتباط انسان با طبیعت، از عواملی هستند که کیفیت زیستی شهروندان را با چالش مواجه کردهاند. در واکنش به این وضعیت، شهرسازان و برنامهریزان شهری بهطور فزایندهای به رویکردهای مبتنی بر طبیعت گرایش پیدا کردهاند؛ رویکردی که میکوشد حضور طبیعت را نه بهعنوان عنصری تزئینی، بلکه بهصورت ساختاری و کارکردی در بافت شهر بازآفرینی کند. بنابراین هدف پژوهش حاضر، شناسایی و سطح بندی عوامل اثرگزار حیطهای طبیعی درون شهری بر ارتقای سلامت روان شهروندان در محلات منتخب شهر همدان است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از منظر ماهیت و روش کیفی است. در این راستا، از تکنیک دلفی فازی با اخذ نظرات خبرگان، برای شناسایی ابعاد و مؤلفههای مؤثر بر تبیین محیطهای طبیعی درون شهری بر ارتقای سلامت روان شهروندان استفاده شد، سپس با استفاده از رویکرد ساختاری- تفسیری (ISM) به سطحبندی و چگونگی روابط بین مولفهها پرداخته شد. جامعه پژوهش شامل، 15 نفر از خبرگان حوزههای محیطهای طبیعی درون شهری بر سلامت روان شهروندان در محلات منتخب شهر همدان محلات کوی پردیس و جولان محله با روش نمونه گیری هدفمند و به روش گلوله برفی انتخاب شدند. یافتههای تحلیلی مبتنی بر شاخصهای تحقیق نشان میدهد که شاخصهایی مانند کیفیت هوا، دسترسی کودکان به فضای سبز، احساس تعلق به طبیعت محله، و مشارکت شهروندان بیشترین تأثیر را در بهبود سلامت روان شهروندان دارند. رویکرد ساختاری-تفسیری نشان داد سلامت روان شهروندان در سطح اول ، شهر طبیعت گرا و شاخص اجتماعی طبیعت گرایی در سطح دوم ، شاخص اقتصادی طبیعت گرایی در سطح سوم قرار دارد. شهرهایی که از مدل شهر طبیعتگرا پیروی میکنند، توان بالاتری در کاهش آسیبهای روانی، ارتقاء پایداری محیطی، و افزایش شاخصهای رضایتمندی عمومی دارندُبعد اجتماعی و فرهنگی طبیعتگرایی باید همپای سرمایهگذاری کالبدی مورد توجه قرار گیرد، چراکه بدون مشارکت فعال شهروندان و آموزشهای زیستمحیطی، تحقق شهر طبیعتگرا به موفقیت نخواهد رسید.
Type of Study: Research |
Subject:
General
Received: 2026/01/3 | Revised: 2026/01/4 | Accepted: 2021/10/2 | ePublished ahead of print: 2026/01/3
Received: 2026/01/3 | Revised: 2026/01/4 | Accepted: 2021/10/2 | ePublished ahead of print: 2026/01/3
| Rights and permissions | |
 |
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License. |
