دوره 15، شماره 55 - ( بهار 1405 )
جلد اول _ شماره اول_صفحات 5 الی 79 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Shiri Z, Mirmoghtadaei M, Modiri A, Borgheipour H. Systematic and comprehensive assessment of drought in Tehran metropolis in three time periods: 1390, 1395, and 1400. Haft Hesar J Environ Stud 2026; 15 (55) :47-62
URL: http://hafthesar.iauh.ac.ir/article-1-2361-fa.html
URL: http://hafthesar.iauh.ac.ir/article-1-2361-fa.html
شیری زهرا، میرمقتدایی مهتا، مدیری آتوسا، برقعی پور هستی. ارزیابی سیستمی و جامع خشکسالی کلانشهر تهران در سه دوره زمانی سالهای ۱۳۹۰،۱۳۹۵،۱۴۰۰. مطالعات محیطی هفت حصار. 1405; 15 (55) :47-62
زهرا شیری1 
، مهتا میرمقتدایی*1 ، آتوسا مدیری2 ، هستی برقعی پور3
، مهتا میرمقتدایی*1 ، آتوسا مدیری2 ، هستی برقعی پور3
1- گروه شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
2- گروه شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزیگروه شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
3- گروه محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
2- گروه شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزیگروه شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
3- گروه محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
چکیده: (15 مشاهده)
اهداف: این پژوهش با رویکردی چندسیستمی به شناسایی عوامل آسیبپذیری تهران در برابر خشکسالی پرداخته و نقش مدیریت نهادی را در بازتولید تابآوری شهری از طریق تحلیل ابعاد اجتماعی، اقتصادی، محیط زیستی، کشاورزی، منابع آب و صنعت بررسی میکند.
روشها: این پژوهش با استفاده از نظرات کارشناسان و دادههای آماری سالهای 1390، 1395 و1400 بر طبق مستندات مرکز آمار ایران، شاخصهای آسیبپذیری تهران را محاسبه کرده است. روش تحقیق شامل نمونهگیری مونت کارلو(50 نفر از مدیران و متخصصان) و تحلیل رگرسیون خطی چندمتغیره با استفاده از SPI(شاخص استاندارد شده بارش) وSPEI(شاخص استانداردشده بارش-تبخیرو تعرق) برای سنجش تابآوری خشکسالی باCDVI (شاخص آسیبپذیری جامع) است.
یافتهها: خشکسالی در تهران بیشتر تحت تأثیر عوامل انسانی و مدیریتی (مانند برداشت بیرویه آب و توسعه ناپایدار) است تا عوامل اقلیمی. سیستمهای اجتماعی(CDVI=0.72)و اقتصادی(CDVI=0.68) بیشترین آسیبپذیری را داشتند، درحالیکه سیستم محیط زیستی تنها سیستم با همبستگی معنادار با متغیرهای اقلیمی بود. شاخصهای مدیریتی مانند هماهنگی بین نهادها، تخصیص منابع، و مشارکت عمومی بهعنوان عوامل کلیدی تابآوری شناسایی شدند.
نتیجهگیری: تابآوری تهران در برابر خشکسالی بیش از آنکه متأثر از عوامل اقلیمی باشد، محصول مدیریت ناپایدار منابع و ضعف حکمرانی نهادی است. تشکیل نهاد فرابخشی مدیریت خشکسالی، اصلاح نظام قیمتگذاری آب و اجرای برنامههای ظرفیتسازی محلی، تقویت نهادها، مدیریت یکپارچه منابع آب، و توسعه زیرساختهای مقاوم بهعنوان راهکارهای کلیدی پیشنهاد میشوند. همچنین بایستی برنامههای طولانیمدت با تمرکز بر کاهش عوامل انسانی آسیبپذیری طراحی شوند.
روشها: این پژوهش با استفاده از نظرات کارشناسان و دادههای آماری سالهای 1390، 1395 و1400 بر طبق مستندات مرکز آمار ایران، شاخصهای آسیبپذیری تهران را محاسبه کرده است. روش تحقیق شامل نمونهگیری مونت کارلو(50 نفر از مدیران و متخصصان) و تحلیل رگرسیون خطی چندمتغیره با استفاده از SPI(شاخص استاندارد شده بارش) وSPEI(شاخص استانداردشده بارش-تبخیرو تعرق) برای سنجش تابآوری خشکسالی باCDVI (شاخص آسیبپذیری جامع) است.
یافتهها: خشکسالی در تهران بیشتر تحت تأثیر عوامل انسانی و مدیریتی (مانند برداشت بیرویه آب و توسعه ناپایدار) است تا عوامل اقلیمی. سیستمهای اجتماعی(CDVI=0.72)و اقتصادی(CDVI=0.68) بیشترین آسیبپذیری را داشتند، درحالیکه سیستم محیط زیستی تنها سیستم با همبستگی معنادار با متغیرهای اقلیمی بود. شاخصهای مدیریتی مانند هماهنگی بین نهادها، تخصیص منابع، و مشارکت عمومی بهعنوان عوامل کلیدی تابآوری شناسایی شدند.
نتیجهگیری: تابآوری تهران در برابر خشکسالی بیش از آنکه متأثر از عوامل اقلیمی باشد، محصول مدیریت ناپایدار منابع و ضعف حکمرانی نهادی است. تشکیل نهاد فرابخشی مدیریت خشکسالی، اصلاح نظام قیمتگذاری آب و اجرای برنامههای ظرفیتسازی محلی، تقویت نهادها، مدیریت یکپارچه منابع آب، و توسعه زیرساختهای مقاوم بهعنوان راهکارهای کلیدی پیشنهاد میشوند. همچنین بایستی برنامههای طولانیمدت با تمرکز بر کاهش عوامل انسانی آسیبپذیری طراحی شوند.
نوع مطالعه: پژوهشي-مورد پژوهی |
موضوع مقاله:
شهرسازی-برنامه ریزی شهری
دریافت: 1404/3/22 | ویرایش نهایی: 1405/3/14 | پذیرش: 1404/5/24 | انتشار: 1405/3/14 | انتشار الکترونیک: 1405/3/14
دریافت: 1404/3/22 | ویرایش نهایی: 1405/3/14 | پذیرش: 1404/5/24 | انتشار: 1405/3/14 | انتشار الکترونیک: 1405/3/14
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
Haft Hesar Journal of Environmental Studies is Licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.Based on a work at
http://hafthesar.iauh.ac.ir
http://hafthesar.iauh.ac.ir
